Maak in MuseScore Studio op Mac een nieuwe partij via Partijen en toon vervolgens de instrumenten die je nodig hebt met de oogpictogrammen in Indeling. Zo ontstaat één gecombineerde partij waarvan de muzikale inhoud gekoppeld blijft aan de volledige partituur. Partijen

Deze gids behandelt hoe je een leesbare partij maakt met meerdere bestaande instrumenten — bijvoorbeeld fluit, klarinet en piano samen — en vervolgens de notatie controleert en een pdf exporteert. Bepaal welke instrumenten in die leesversie thuishoren voordat je de indeling wijzigt.

De instrumenten voorbereiden en de juiste structuur kiezen

Open je partituur en toon het paneel Indeling via Beeld → Indeling. Volgens de handleiding heette dit paneel vroeger Instrumenten, wat de andere naam in oudere tutorials verklaart. Alle instrumenten in de partituur worden hier weergegeven. Ontbreekt een instrument echt in de partituur, open dan het instrumentselectievenster met I of gebruik Toevoegen → Instrument toevoegen bovenaan het paneel. Instrumenten en systeemmarkeringen

Kies de structuur op basis van wat de lezer nodig heeft:

Taak van de lezer Geschikte structuur
Meerdere bestaande instrumenten samen lezen Een aangepaste partij met die instrumenten
Een speler volgen die tijdens het stuk van instrument wisselt Een notenbalk met gedocumenteerde instrumentwisselingen
Meerdere afzonderlijke partijen in één pdf ontvangen De geselecteerde partijen samen exporteren

Deze keuzes zijn bedoeld voor verschillende notatietaken. Een gecombineerde pdf bundelt afzonderlijke partijen; een aangepaste partij bepaalt welke instrumenten samen in de indeling verschijnen. Een instrumentwisseling halverwege het stuk verandert welk instrument vanaf een bepaalde positie is toegewezen. Partijen, Bestand exporteren, Instrumentwisselingen halverwege het stuk

Selecteer in het geval van een instrumentwisseling de noot of rust waar de wisseling moet plaatsvinden, klik op Instrument wijzigen in het palet Tekst, kies het instrument en klik op OK. Dit speciale element beïnvloedt de weergave en kan de transpositie beïnvloeden. Alleen de weergegeven tekst ervan aanpassen verandert niet welk instrument wordt geselecteerd. Instrumentwisselingen halverwege het stuk

De gecombineerde partij maken

  1. Klik op Partijen in de werkbalk.
  2. Klik op Nieuwe partij maken.
  3. Voer een duidelijke naam in, zoals Fluit, klarinet en piano.
  4. Klik op Geselecteerde openen.
  5. Klik in Indeling op het oogpictogram naast elk benodigd instrument om het zichtbaar te maken. Partijen

Houd het tabblad van de aangepaste partij actief terwijl je de inhoud controleert. Klap een instrument met meerdere notenbalken uit via het driehoekje naast de naam om de afzonderlijke notenbalken te bekijken. Controleer bij de voorbeeldcombinatie van fluit, klarinet en piano of beide pianonotenbalken worden weergegeven. Het paneel bevat afzonderlijke zichtbaarheidsregelaars voor instrumenten en individuele notenbalken. Instrumenten en systeemmarkeringen

Gebruik de oogregelaars om ongewenst materiaal te verbergen. Met de verwijderknop van het paneel verwijder je een instrument en de bijbehorende muziek; verbergen behoudt ze. Dit onderscheid is belangrijk wanneer je alleen een compactere leesversie van een bestaande partituur wilt maken. Instrumenten en systeemmarkeringen

De geschreven toonhoogte controleren voordat je noten wijzigt

De geschreven toonhoogte is wat in de notatie van een transponerend instrument staat; de klinkende toonhoogte, of concerttoonhoogte, is wat je hoort. MuseScore Studio geeft standaard de geschreven toonhoogte weer. Met het selectievakje Concerttoonhoogte in de statusbalk, naast het stemvorkpictogram, schakel je over naar de klinkende toonhoogte. Transpositie

Controleer het resultaat voor een gewone spelerspartij met Concerttoonhoogte uitgeschakeld. Instrumenten in dezelfde aangepaste partij kunnen terecht verschillende geschreven noten en toonsoorten hebben. Meerdere instrumenten samen tonen betekent niet dat hun geschreven notatie hetzelfde moet zijn.

Als voorbeeld voor het controleren van de toonhoogte legt de handleiding uit dat muziek voor B♭-klarinet een hele toon boven de klinkende toonhoogte wordt genoteerd. Een klinkende C komt op dat instrument dus overeen met een geschreven D. Vergelijk een bekende passage voordat je besluit dat de gecombineerde partij correctie nodig heeft. Transpositie

Als het instrument zelf onjuist is ingesteld, controleer dan Notenbalk-/partijeigenschappen via het contextmenu van de notenbalk. De transpositie-instelling beschrijft het interval waarmee het instrument hoger of lager klinkt dan de geschreven toonhoogte; voor een B♭-klarinet is de gedocumenteerde instelling een grote secunde omlaag. De instrumentinstellingen voorzien normaal gesproken automatisch in de getransponeerde toonsoort. Transpositie

Gebruik Extra → Transponeren... alleen voor een bewuste wijziging van de muziek. Met die opdracht verhoog of verlaag je toonhoogten; zonder selectie wordt de volledige partituur geselecteerd om te transponeren. Dit is iets anders dan de toonhoogteweergave omschakelen. Transpositie

Begrijpen welke bewerkingen de volledige partituur beïnvloeden

Muzikale elementen toevoegen of verwijderen, of toonhoogten en notenduren wijzigen, werkt door tussen partituur en partijen. De positie en weergave kunnen in een partij afwijken. Schakel voor partijspecifieke tekst Tekst uit onder Eigenschappen → Synchronisatie van partituur en partij voordat je die bewerkt. Volgens de handleiding zijn deze synchronisatieopties nieuw of aanzienlijk uitgebreid in versie 4.2. Partijen

Een verkeerde klarinetnoot ontdekken tijdens het lezen van de gecombineerde partij is bijvoorbeeld een reden om de gedeelde muziek te corrigeren. Een label verder van een naburige notenbalk willen plaatsen is een keuze voor de presentatie. Maak dat onderscheid voordat je iets bewerkt, zodat de partituur en de leesversie de bedoelde muziek weergeven.

Deze instructies zijn gebaseerd op de Studio 4-handleiding. Op de officiële nieuwspagina staat dat Studio 4.7.6 beschikbaar is; de hierboven genoemde versiegrens voor synchronisatie blijft relevant als je deze gids volgt op een oudere installatie. MuseScore-nieuws

Instrumenten alleen waar passend laten verdwijnen tijdens rusten

Nadat je de juiste instrumenten hebt toegevoegd, bepaal je of hun lege notenbalken zichtbaar moeten blijven. Door ze zichtbaar te houden, kan de instrumentatie makkelijker te volgen zijn; door ze te verbergen kun je ruimte besparen tijdens lange rusten. Maak deze keuze nadat je hebt gecontroleerd welke instrumenten in de partij zijn opgenomen.

Druk met de aangepaste partij actief op Esc om de selectie op te heffen. Schakel desgewenst in Eigenschappen, onder Partituurweergave, Alle lege notenbalken automatisch verbergen in. De handleiding beschrijft deze instelling ook onder Opmaak → Stijl → Partituur. Notenbalken alleen tonen waar nodig

Als een notenbalk onverwacht verdwijnt, controleer dan de instrument- of notenbalkinstellingen in Indeling. De gedocumenteerde opties op instrumentniveau zijn Automatisch, Altijd verbergen en Nooit verbergen. Voor instrumenten met meerdere notenbalken bepaalt de optie Notenbalken alleen verbergen op een systeem als het hele instrument leeg is of een lege notenbalk afzonderlijk mag verdwijnen. Andere markeringen kunnen er ook voor zorgen dat een notenbalk niet als leeg wordt beschouwd. Notenbalken alleen tonen waar nodig

Controleer minstens één druk systeem en één systeem met rusten. Controleer in de voorbeeldpartij met drie instrumenten of pianopassages begrijpelijk blijven wanneer slechts één hand noten speelt, en of instrumentinzetten na een rust makkelijk te vinden zijn.

De gecombineerde partij als pdf exporteren en controleren

  1. Open Bestand → Exporteren.
  2. Kies PDF in de indelingkeuzelijst.
  3. Vink de aangepaste partij aan in de lijst met partijen en vink de partijen uit die je niet nodig hebt.
  4. Klik op Exporteren... en voltooi het dialoogvenster voor de bestemming. Bestand exporteren

Met Alle partijen gecombineerd in één bestand voeg je de geselecteerde partijen samen in één uitvoerbestand. Selecteer voor deze taak de aangepaste partij die je al hebt samengesteld, zodat de pdf de gecombineerde indeling ervan bevat. De handleiding beveelt pdf aan voor partituren die muzikanten moeten lezen. Bestand exporteren

Open de geëxporteerde pdf en controleer de instrumenten, geschreven toonhoogten, notenbalklabels, paginaomslagen en laatste maat. Vergelijk ter afronding dezelfde passage in de volledige partituur, de aangepaste partij en de pdf, en houd daarbij rekening met de toonhoogteweergave in elke weergave. De taak is voltooid wanneer de pdf de lezer de bedoelde instrumenten samen aanbiedt, met leesbare notatie en de juiste muzikale inhoud.

Bronnen